We hebben allemaal 'islam' nodig

Er is een hardnekkig gerucht dat het woord islam vrede betekent, omdat het verwant zou zijn aan 'salaam'. Het zou natuurlijk prachtig zijn als dat waar was. Islam betekent echter 'onderwerping', in dit geval aan de wil van God. Een betekenis die de autonome geesten in het westen minder aantrekkelijk vinden dan die goede lieve vrede. Daarom breek ik graag een lans voor een positieve interpretatie van het woord. Ik denk dat we er iets van te leren hebben.

Dit is het probleem: het westen gaat gebukt onder haar geloof in de heilige vrijheid. Dit komt omdat we vrijheid vooral zien als 'vrij zijn van' van alles, zoals ik eerder schreef. De vraag naar 'vrijheid waartoe' is helaas bijna een taboe geworden. Iedereen moet toch lekker helemaal zelf kunnen bepalen wat hij kiest? En zo is er een marktcultuur ontstaan met een overschot aan keuzemogelijkheden waar we allemaal compleet gestoord van worden, en hebben we therapie en cursussen nodig om te leren om te gaan met die vrijheid en te leren kiezen. We dragen de last van het leven helemaal zelf, als Atlas met z'n kromme rug.
Dit komt natuurlijk allemaal door onze ophemeling van het individu, als tegenreactie op de macht van de religieuze en politieke instituten. Het ik is heilig. De klant is koning. 

Ik denk echter dat we iets anders nodig hebben, namelijk een vorm van overgave of onderwerping aan iets dat groter is dan wij zelf. Waarom? Omdat we per definitie onderdeel zijn van zoveel grotere verbanden. We zijn onderdeel van een buurt, een land, een mensheid, een ecosysteem, een universum en wie weet wat nog meer. We zijn onderdeel, en we kunnen niet zonder.
Dat grotere heeft in zekere zin ook een 'eigen wil', krachten die je beïnvloeden en waar je op kan meebewegen. Een innerlijke houding van overgave of onderwerping (islam) aan dat wat groter is dan het kleine individu, zorgt voor een enorme lastenverlichting. De wereld ligt niet meer op je eigen schouders, maar je draagt hem samen. En keuzes worden dan soms ineens samen, of soms zelfs helemaal vanzelf gemaakt. Iets dat op je pad komt. Iemand die ineens het juiste zegt.

We hebben allemaal een behoefte aan dat grotere, en die behoefte verklaart dat we ons momenteel ook weer zo aangetrokken voelen tot nieuwe politici met alle antwoorden, en of nieuwe totalitaire ideologieën. Dat is het risico. We moeten echter een nieuwe balans zoeken tussen het totaal en het individu. Niet meer de religie met alle antwoorden, en niet meer het individu met alle vrijheid, maar een voortdurend zoekend evenwicht daartussen.

Mystici zijn degenen die ons de weg tonen van het balanceren op dat koord, de dunne lijn tussen jezelf verheerlijken en jezelf kwijtraken; tussen het volledig meegaan met de stroom, en het zelf een kant opzwemmen. Zoals de islamitische mysticus Rumi mooi verwoordt (in deze Engelse vertaling): "When I run after what I think I want, my days are a furnace of stress and anxiety; if I sit in my own place of patience, what I need flows to me, and without pain. From this I understand that what I want also wants me, is looking for me and attracting me. There is a great secret here for anyone who can grasp it."