Mark Bos

Er zijn mensen die zeggen dat het humanisme zijn langste tijd gehad heeft. Dat het werk er op zit. De mens is bevrijd uit haar sociale boeien en heeft de grot verlaten. Eind goed al goed. Sommigen vinden zelfs dat het humanisme - dat levensbeschouwelijk-filosofisch-cultureel-sociale emancipatieproject van vrijheid, gelijkwaardigheid en humaniteit - de mens op een voetstuk heeft geplaatst. Het individu als nieuwe heilige, ten koste van haar omgeving: mens, dier en planeet.  Deze mensen verwarren groeipijn met aftakeling. Het humanisme is niet klaar, maar begint pas net. Zo lang er mensen zijn hebben we elkaar geprobeerd te overheersen. Elkaar te categoriseren en zo te onderwerpen tot beheersbare subjecten. Met godsdienst. Met politiek. Met cultuur. Met wetenschap. Met geld. Zo lang er mensen zijn, zijn er ook tegenbewegingen. Groepen die in opstand kwamen voor een rechtvaardige behandeling en eerlijke verdeling. Totdat het tij gekeerd was, en de onderdrukte de nieuwe heerser werd. M...

Er komt geen wereld na corona. Denken over een wereld na corona impliceert dat we daar over gaan. Dat we die in handen hebben. Maar hadden we dit kunnen voorzien, drie maanden terug? Hadden we daar enige grip op? Er is, en komt, alleen een wereld mét corona. Ook als we dat virus 'onder controle' hebben. Want er komt wel weer een nieuwe corona. Is het niet in de vorm van een pandemie, dan is het wel een verwoestende storm. Een beurscrash. Een vluchtelingencrisis in het kwadraat. Honger. Virtuele boybands. Want dát is de wereld waarin we nu leven. Een wereld die complex is. Cliché, sorry. Nee, een wereld die chaotisch is. Nee, die wanordelijk is. Een wereld waarin we krachten in werk hebben gezet die we nooit onder controle hebben gehad. Met een toekomst die we niet kunnen beheersen. Dus. In plaats van denken over hoe we straks weer naar een 'nieuw normaal' gaan, of wat we 'van de crisis kunnen leren', kunnen we wellicht beter kijken naar wat we nú doen...

Wat zeg je tegen mensen die immigratie slechts zien als een bedreiging? ‘Een verzwakking van de plaatselijke cultuur,’ las ik bij een Facebook-fan van Thierry Baudet. Wat zeg je tegen mensen die niet-westerse mensen alleen maar kunnen zien als een virus, dragers van besmettelijke ideeën waartegen we ons met antilichamen moeten wapenen? Waar ons lichaam van binnenuit zwakker van wordt en langzaam zal sterven? Ik zou kunnen zeggen dat hun idee van identiteit een illusie is, in zichzelf een mengelmoes is. Dat hun ‘ons’ niet de mijne is. Dat hun eigen DNA bestaat uit dat van miljoenen geïmmigreerde voorvaders en moeders. Dat hun cultuurgevoel eerder versterkt dan verzwakt door immigratie. Dat niemand ze iets wil afnemen, maar vooral iets wil toevoegen. Dat het heel goed gaat met Nederland. Dat immigratie nooit de oorzaak is van het probleem dat je ervaart. Dat problemen erbij horen in een samenleving. Dat fouten erbij horen. Dat die niet betekenen dat we falen. Dat ons forum, onze de...

Deze wereld is van jou. Een wereld waarin... ...je succesvol moet zijn, ...je dingen moet bereiken, ...mensen succesvol worden en dingen bereiken zonder enig talent te hebben, ...succesvolle mensen niet gelukkiger zijn dan niet-succesvolle, ...men zegt dat je iets moet doen waar je gelukkig van wordt en dat succes niet belangrijk is, ...depressie een groeiende ziekte is, ...geluk een keuze is, ...niemand je precies kan vertellen hoe je die keuze moet maken, ...reclames en media voortdurend mooie dunne rijke blije mensen tonen, ...je op straat vooral vermoeide gezichten ziet, ...je denkt dat de meeste mensen het beter voor elkaar hebben dan jij, ...heel veel mensen het heel veel slechter hebben dan jij, en je dat ook weet, ...je pakje kauwgom altijd leeg is als je het nodig hebt, ...je geacht wordt jezelf te zijn, zolang anderen daar maar geen last van hebben, ...er voortdurend geluiden, teksten en beelden op je af komen die met je willen praten, ...je vrienden hebt me...

Er is een hardnekkig gerucht dat het woord islam vrede betekent, omdat het verwant zou zijn aan 'salaam'. Het zou natuurlijk prachtig zijn als dat waar was. Islam betekent echter 'onderwerping', in dit geval aan de wil van God. Een betekenis die de autonome geesten in het westen minder aantrekkelijk vinden dan die goede lieve vrede. Daarom breek ik graag een lans voor een positieve interpretatie van het woord. Ik denk dat we er iets van te leren hebben. Dit is het probleem: het westen gaat gebukt onder haar geloof in de heilige vrijheid. Dit komt omdat we vrijheid vooral zien als 'vrij zijn van' van alles, zoals ik eerder schreef . De vraag naar 'vrijheid waartoe' is helaas bijna een taboe geworden. Iedereen moet toch lekker helemaal zelf kunnen bepalen wat hij kiest? En zo is er een marktcultuur ontstaan met een overschot aan keuzemogelijkheden waar we allemaal compleet gestoord van worden , en hebben we therapie en cursussen nodig om te leren om te...

Soms, soms is opstaan de meest dappere daad van de dag. Het besluit om er weer te zijn; er zijn inclusief al je gedachten/verantwoordelijkheden/gevoelens/relaties. Het wakker worden in je lichaam, dat lichaam waar de wereld aan zit vastgebonden. Dat besluit, die keuze om je zelf op te heffen tegen de natuurwetten in, die talloze touwtjes die jou naar omlaag trekken; die vergt zo nu en dan grote, grote moed.

De schoenen staan netjes in een kast buiten de 'Meditation Centre' bij de F-gates waar ik toevallig langs liep op zoek naar een toilet. Het ruikt sterk naar zweetsokken. De ruimte zelf is grijs en voelt gebruikt aan. Aan de muur hangen mooie posters van door glas-in-lood geïnspireerde kunst. Aan een tafel zitten drie mannen te lezen in de Koran. In de hoek richting het oosten bidt een kleine man op zijn gebedskleed, het hoofd voorovergebogen, bewegingloos verzonken in zichzelf of het hogere. Op de grond voor de boekenkast zit een jonge vrouw, ze leest uit de Bijbel. Ik pak een meditatiekrukje en ga zitten met mijn rug naar de muur. We zitten hier als enige zes mensen, van de duizenden die nu op het vliegveld rondlopen, en we proberen afzonderlijk de stilte te vinden. Het schept een band. Of die verzin ik. Niemand maakt contact met een ander. Ik probeer te mediteren. Links van me, via de door een rolkoffer geblokkeerde openstaande deur, waaien geluiden naar binnen van enthous...